Bu Yazıda Neler Var?
- Sunucu gereksinimini tahmin etmeyin
- Lisans ve teslim kapsamını yazılı tutun
- Erişim bilgilerini ve ilk yönetici hesabını güvenli yönetin
- Temel kullanıcı akışlarını üretim öncesi deneyin
- Yedeği yalnızca almakla kalmayın, geri yüklemeyi de deneyin
- Yayına geçiş özeti
- E-posta ve dış servisleri ayrıca doğrulayın
Bir PHP scriptini sunucuya kopyalamak kurulumun yalnızca görünen kısmıdır. Üretim ortamına geçmeden önce PHP eklentileri, veritabanı sürümü, dosya izinleri, lisans kapsamı, e-posta ve yedek geri yükleme adımları da doğrulanmalıdır. Aşağıdaki liste, script kurulumu yapan işletme veya teknik ekibin sorumlulukları teslimden önce netleştirmesine yardımcı olur.
Sunucu gereksinimini tahmin etmeyin
Sağlayıcının PHP sürümünü, gerekli eklentileri, veritabanı motoru ve sürümünü, bellek sınırını, dosya yükleme boyutunu ve zaman aşımı limitlerini kaydedin. Dokümantasyondaki minimum gereksinim ile önerilen üretim ayarını ayırın. cURL, mbstring, OpenSSL, PDO sürücüsü veya GD gibi bağımlılıklar kapalıysa kurulum başarılı görünse bile bazı işlevler çalışmayabilir. PHP sürümünü panelden değiştirmeden önce uygulama kodu ve eklentilerle uyumunu kontrol edin.
Mümkünse üretimle aynı ayarlara sahip bir kopyada kurulum yapın. Canlı sistemde hata ayrıntıları ziyaretçiye gösterilmemeli; log dosyalarına sınırlı erişim verilmelidir. Yapılandırma dosyasını web kökü dışında tutma olanağı varsa bunu tercih edin. Aksi durumda dosyanın doğrudan HTTP isteğiyle görüntülenemediğini doğrulayın. Dosya izinlerini herkese yazılabilir yapmayın; yalnızca yükleme veya önbellek gibi gerçekten yazılması gereken dizinlere izin verin.
Lisans ve teslim kapsamını yazılı tutun
Lisansın hangi alan adı, kaç kurulum, hangi kullanım türü ve hangi güncelleme süresi için geçerli olduğunu sipariş veya lisans kaydından doğrulayın. Deneme ortamının lisansa dahil olup olmadığını, alan adı değişikliğinde ne yapılacağını ve yeniden kurulum sınırını kaydedin. Lisans anahtarını herkese açık depoda, ekran görüntüsünde veya destek talebinde paylaşmayın. Etkinleştirme uzaktaki bir servise bağlıysa servis erişilemediğinde uygulamanın ne yapacağını önceden öğrenin.
Kurulum hizmeti ürün lisansından farklı olabilir. Dosya aktarımı, temel yapılandırma, veri taşıma, özel tasarım, üçüncü taraf entegrasyon ve sonraki bakım kalemlerini ayrı ayrı belirtin. Alıcı hangi adımları kendisinin tamamlayacağını bilirse teslim sonrasındaki kapsam tartışmaları azalır.
Erişim bilgilerini ve ilk yönetici hesabını güvenli yönetin
Veritabanı parolası, SMTP anahtarı, ödeme bilgisi ve lisans anahtarı uygulamanın herkese açık koduna sabit yazılmamalıdır. En az yetkili veritabanı hesabı oluşturun; uygulamanın çalışması için yönetici veritabanı hesabı gerekmemelidir. Parolaları kurulum sırasında güvenli kanaldan iletin ve tamamlanınca geçici paylaşımları kapatın. Yönetici hesabında benzersiz parola ve mümkünse çok faktörlü doğrulama kullanın.
Kullanıcı yüklemeleri için uzantı, MIME türü ve boyut sınırı belirleyin; yüklenen dosyaların doğrudan çalıştırılıp çalıştırılamadığını kontrol edin. Kurulum betiği varsa işlemden sonra erişimi kaldırın veya sınırlandırın. Test hesabını ve geçici API anahtarlarını yayında bırakmayın.
Temel kullanıcı akışlarını üretim öncesi deneyin
Yalnızca ana sayfanın açılmasını başarı ölçütü saymayın. Yeni kayıt, giriş, parola sıfırlama, form gönderimi, dosya yükleme, rol yetkisi, e-posta teslimi ve raporlama gibi temel akışları deneyin. Her senaryoda beklenen sonuç, oluşan kayıt ve kullanıcının gördüğü hata mesajını not edin. Ödeme veya mesaj servisinin test ortamı varsa gerçek işlem yerine test modunu kullanın.
Script cron veya başka bir zamanlanmış görev gerektiriyorsa komut yolunu, çalışma kullanıcısını, sıklığını ve hata kaydının yerini belirleyin. Sunucu ve uygulama saat dilimleri farklıysa e-posta, rezervasyon veya rapor zamanı kayabilir. İlk çalıştırmayı kontrollü bir test kaydıyla doğrulayın.
Yedeği yalnızca almakla kalmayın, geri yüklemeyi de deneyin
Yayın öncesinde dosya ve veritabanı yedeği alın; tarihini ve saklama konumunu yazın. Yedek dosyasının var olması tek başına yeterli değildir: ayrı bir kopyada açılıp temel kayıtların okunabildiğini doğrulayın. Geri yükleme adımlarını, sorumlu kişiyi ve kabul edilebilir veri kaybı süresini belirleyin. Güncelleme sırasında sorun oluşursa eski sürüme dönüşün hangi aşamada yapılacağını planlayın.
Yayın sonrasında yönetici girişi, temel form ve hata loglarını tekrar kontrol edin. Kullanılan sürümü, lisansı, destek kanalını ve bakım sorumlusunu teslim notuna ekleyin. Bu kontrol listesi güvenlik denetiminin yerini tutmaz; fakat teknik bağımlılıkları ve sorumlulukları görünür kılar.
Yayına geçiş özeti
- PHP, veritabanı ve eklenti gereksinimleri doğrulandı.
- Lisans, alan adı ve güncelleme kapsamı kayıt altına alındı.
- Yönetici ve veritabanı yetkileri en aza indirildi.
- E-posta, cron ve kritik iş akışları denendi.
- Dosya ve veritabanı yedeği test ortamında geri yüklendi.
- Kurulum artıkları, test hesapları ve geçici erişimler kapatıldı.
E-posta ve dış servisleri ayrıca doğrulayın
Script form gönderiyor görünse de e-postalar alıcıya ulaşmıyor olabilir. SMTP sağlayıcısının port, TLS ve gönderici doğrulama koşullarını kontrol edin; teslim raporu ve hata logunu inceleyin. Alan adındaki SPF, DKIM ve DMARC kayıtlarının mevcut e-posta hizmetiyle çelişmediğini doğrulayın. Gerçek müşteriye test mesajı atmadan önce test adresi ve içerik kullanın.
Dış API kullanan ürünlerde anahtarın hangi kullanıcı hesabına ait olduğunu, kota sınırını ve erişim kesilirse uygulamanın verdiği yanıtı kaydedin. Kurulum tesliminde yönetici giriş adresi, ilk şifreyi değiştirme adımı, yedek konumu ve destek talep yöntemi bulunmalıdır. Bu bilgiler parolayı rapora yazmak anlamına gelmez; güvenli erişim devri için ayrı kanal ve sorumlu tanımlanmalıdır.

