Web sitesi erişilemediğinde önce sorunun kapsamını ve iş etkisini anlamak gerekir. Bir kullanıcının bağlantı problemi ile tüm ziyaretçileri etkileyen sunucu hatası aynı olay değildir. Kesinti planı; sorumluları, kontrol adımlarını, yedeklere erişimi ve müşteri iletişimini önceden belirleyerek ekiplerin panik anında çelişkili işlem yapmasını azaltır.
Kritik hizmetleri ve etkiyi tanımlayın
Alan adı, DNS, web sunucusu, veritabanı, ödeme veya talep formları gibi bağımlılıkları listeleyin. Hangi sayfa ya da işlev kesilirse müşteri hizmeti durur, hangisi geçici olarak ertelenebilir belirleyin. Kabul edilebilir veri kaybı süresini ve hizmetin tekrar çalışması için hedef süreyi işletme sorumlularıyla yazın. Bu değerler altyapı kapasitesi ve iş ihtiyacına göre değişir; plan, gerçek kaynaklarla uyumlu olmalıdır.
İlk müdahaleyi kontrollü yürütün
Kesintinin başlangıç zamanını, etkilenen URL’leri, görülen hata kodunu ve son yapılan değişiklikleri kaydedin. Durumu farklı ağdan ve cihazdan kontrol ederek tek kullanıcı kaynaklı sorunu genel kesintiden ayırın. Sunucu, DNS, sertifika, veritabanı ve üçüncü taraf servis durumunu sırayla inceleyin. Kanıt toplamadan aynı anda birden fazla ayarı değiştirmek kök nedeni bulmayı ve geri dönmeyi zorlaştırır. Sorumlu bir olay yöneticisi atanmalı; kritik değişiklikler kayda alınmalıdır.
Yedek ve geri dönüş yolunu doğrulayın
Yedeğin son başarılı zamanını ve hangi dosya ile veritabanını kapsadığını kontrol edin. Geri yükleme öncesi mevcut durumu koruyun ve test ortamında adımları uygulayın. Bir dosya kopyasının bulunması kullanılabilir yedek olduğunu tek başına göstermez; veritabanı bağlantısı, yüklenen görseller ve kullanıcı işlemleri de doğrulanmalıdır. Alan adı veya DNS değişikliği gerekiyorsa eski ayara dönüş yöntemi ve değişikliğin yayılma süresi plan içinde yer almalıdır.
Müşteriye açık ve ölçülü bilgi verin
İletişim sorumlusunu belirleyin ve ilk açıklamada bilinen etkiyi, alternatif iletişim yolunu ve bir sonraki güncelleme zamanını paylaşın. Kesinleşmemiş kök nedeni gerçek gibi duyurmayın. Form veya telefonla alınan taleplerin kim tarafından takip edileceğini yazın. Hizmet geri geldiğinde müşteriye kapanış bilgisi verin ve bekleyen işlemleri kontrol edin.
Olay sonrası planı iyileştirin
Kesinti bittiğinde zaman çizelgesi, iş etkisi, alınan kararlar ve tekrarını azaltacak önlemleri kaydedin. Tatbikatla yedek, erişim bilgisi ve iletişim zincirinin gerçekten kullanılabildiğini sınayın. CISA, olay müdahalesi ve iş sürekliliği planlarının birlikte yönetilmesini önerir. Planı altyapı, ekip veya hizmet değiştiğinde güncelleyin; küçük bir prova, gerçek kesintide ilk kez denemekten daha güvenlidir.
Kaynak: CISA ağ ve kurtarma önerileri.
Tatbikatı ölçülebilir hale getirin
Planı yalnızca belge olarak saklamayın. Test ortamında veya düşük riskli bir bakım penceresinde, yedeği geri yükleme ve alternatif iletişim kanalını kullanma adımlarını deneyin. Tatbikat başlangıç ve bitiş saatini, hangi verinin geri geldiğini, hangi adımda dış destek gerektiğini kaydedin. Ölçülen süre hedeflenen RTO değerini aşıyorsa planı veya altyapı kapasitesini gözden geçirin. Geri yüklenen verinin zamanı, kabul edilen RPO sınırını da karşılamalıdır.
Olaydan sonra ekip kısa bir değerlendirme yapmalı: ilk uyarı ne zaman fark edildi, karar kimdeydi, gereksiz değişiklik yapıldı mı, müşteriye bilgi zamanında verildi mi? Suçlu aramak yerine tekrar ihtimalini azaltacak somut düzenlemeler belirleyin. Her aksiyonun sahibi ve tamamlanma tarihi olsun. İletişim listesi ve barındırma sağlayıcısı bilgisi değiştiğinde belgeyi güncelleyin; yılda en az bir kez erişim ve yedek tatbikatını tekrarlayın.
